← Ana sayfaya dön

Ali b. Hamza el-Kisâî (ö. 189/805)

Kûfe kıraat ve nahiv ekolünün imamı, Abbasî sarayında resmî kurrâ.

Hayatı

Tam adı Ebü’l-Hasen Ali b. Hamza el-Kisâî’dir. Horasan bölgesinden Kûfe’ye gelmiş, burada nahiv ve kıraat ilimlerinde temayüz etmiştir. "Kisâî" nisbesi, hacda ihram yerine kisâ giymesiyle ilgili bir hadiseden dolayı kendisine verilmiştir.

İlmî Kişiliği

Kisâî, hem nahiv hem kıraat alanında otorite kabul edilen nadir âlimlerdendir. Kûfe nahiv ekolünün baş isimlerinden olup, Sîbeveyh ile yaptığı meşhur münazaralar kaynaklarda zikredilir. Abbasî Halifesi Hârûnürreşîd’in oğullarına ders vermiş ve sarayda "muallimü’l-ehdâf" olarak görev yapmıştır.

Hocaları ve Talebeleri

Kıraatini Hamza ez-Zeyyât ve Ebû Bekr İbn Ayyâş gibi büyük kurrâdan öğrenmiştir. Kendisinden ise Dûrî ve Ebü’l-Hâris başta olmak üzere pek çok talebe rivayette bulunmuştur. Bu iki ravi, kıraat kitaplarında Kisâî rivayetinin ana kaynaklarıdır.

Kıraat Özellikleri

Kisâî’nin kıraati, medd ve imâle konularında belirgin tercihlere sahiptir ve Kûfe lehçesinin özelliklerini yansıtır. Bazı kelimelerde idğam ve işmâm uygulamaları, tilavete musiki yönünden zenginlik katmaktadır. Nahiv ilmindeki derinliği sayesinde, kıraat tercihleri dil kurallarıyla güçlü bir uyum içindedir.

Mirası

Kisâî, yedi kıraat imamı arasında dilci kimliği en belirgin olan isimlerden biridir. Kıraat ve nahiv alanındaki görüşleri, sonraki asırlarda hem kıraat metinlerinde hem de nahiv kitaplarında referans kabul edilmiştir.