Rukye ve Nazar

Nazar ve ruqye, Müslümanların günlük hayatında sıkça konuştuğu kavramlardandır. Bir yandan “nazar değdi” denilerek pek çok olay açıklanmaya çalışılır; diğer yandan Kur’an okumak ve dua etmek suretiyle manevi tedavi yolları aranır. Bu konuyu dengeli ve sahih bir bakışla ele almak, hem kalbi rahatlatır hem de yanlış uygulamalardan korur.

Nazar Nedir?

Nazar; bir insanın, çoğu zaman hayranlıkla karışık bakışı sebebiyle başkasına zarar vermesi anlamında kullanılır. İslâm kaynaklarında “göz değmesi”nin gerçek olduğu ifade edilir. Ancak nazarı, hayatın merkezine oturtup her şeyi ona bağlamak doğru değildir.

Unutulmaması gereken temel nokta şudur: Asıl tesir sahibi yalnızca Allah’tır. Nazar, ancak O’nun izin verdiği ölçüde etki gösterebilir. Bu bakımdan nazar korkusu, müminin kalbinde Allah korkusunun önüne geçmemelidir.

Ruqye Nedir?

Ruqye; Kur’an ayetleri, sahih dualar ve anlaşılır, içinde şirk unsuru bulunmayan sözlerle yapılan manevi tedaviye verilen isimdir. Peygamberimiz ﷺ döneminde sahabiler; Fâtiha suresini okuyarak hasta olanlara ruqye yapmış, buna karşılık ücret alma meselesini dahi Resûlullah’a soracak kadar hassas davranmışlardır.

Meşru Ruqyenin Şartları

Âlimler, ruqyenin caiz olması için bazı ölçüler belirlemişlerdir:

• Okunan sözler Kur’an’dan, Allah’ın isim ve sıfatlarından veya sahih hadislerde geçen dualardan olmalıdır.
• Anlaşılmayan, anlamı bilinmeyen yabancı kelimelerden, sembollerden kaçınılmalıdır.
• Şifa verenin sadece Allah olduğuna inanılmalı; okuyan kişinin kendinde olağanüstü bir güç vehmetmesi engellenmelidir.
• Ruqye, namazı, duayı ve tıbbî tedaviyi ihmal ettiren bir noktaya taşınmamalıdır.

Nazardan ve Manevi Ziyandan Korunma Yolları

Peygamberimizin tavsiyeleri ışığında, nazardan ve benzeri manevi zararlardan korunmak için şu adımlar önemlidir:

• Sabah-akşam zikirleri: Özellikle sabah güne başlarken ve akşam gün biterken okunan dualar, mümine kuvvetli bir koruma sağlar.
• İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okumak: Bu sureler, her türlü şerre karşı Allah’a sığınmayı öğretir.
• Çocuklar için dua: Peygamberimiz, torunları Hasan ve Hüseyin’e nazardan korunmaları için dua ederdi. Anne-babalar da çocuklarına benzer dualarla dua edebilir.
• Hasetten uzak durmak: Başkalarının nimetlerine imrenmek yerine, Allah’ın bize verdiği nimetlere şükretmek, hem nazar sebebi olabilecek kötü duyguları azaltır hem kalbi temizler.

“Her Şeyi Nazar”a Bağlamanın Sakıncaları

Bazen insanlar, karşılaştıkları her zorlukta “nazar değdi” diyerek sorumluluktan kaçabilirler. Oysa mümin, önce sebepleri araştırmalı, kendi hatasını görmeye çalışmalı, tedbirini almalı; sonra da sonucu Allah’a havale etmelidir.

Örneğin:

• Sınavdan düşük not alan bir öğrenci, çalışmadığı hâlde suçu nazara atarsa, hatasından ders çıkaramaz.
• İş yerinde hep kavga eden biri, kendi üslubunu düzeltmeden “bana büyü yapılmış olmalı” derse, asıl problemi göremez.

Bu yüzden nazarı tamamen inkâr etmek de, her şeyi ona bağlamak da dengesizdir. Orta yol; varlığını kabul edip, tedbirimizi alırken sorumluluğumuzu da unutmamaktır.

Ruqye Yapan Kişide Aranacak Özellikler

Eğer bir kimseye ruqye yaptırmak gerekiyorsa, şu ölçüler göz önünde bulundurulmalıdır:

• Açıkça namaz kılan, haramlardan kaçınmaya çalışan, itikadı sağlam biri olmalıdır.
• Okuduğu duaları delilleriyle açıklayabilmeli; “sır, gizli formül” gibi sözlerle insanları kendine bağlamamalıdır.
• Ücret meselesinde ölçülü olmalı; insanların korkularını sömürmemelidir.
• Kur’an’ı asla aşağılayıcı veya uygun olmayan şekillerde kullanmamalıdır.

Şifa Allah’tandır

İster nazar, ister başka bir sıkıntı olsun; ruqyenin de, ilacın da, doktorun da ötesinde şifayı veren yalnız Allah’tır. Bu inancı kalbin merkezine yerleştiren bir mümin için ruqye; gizemli ve korkutucu bir mesele olmaktan çıkar, tevekkül dolu bir dua yoluna dönüşür.

Nihayetinde mümin; sabah-akşam zikirlerine devam ederek, helale dikkat ederek, kalbini hasetten ve kibirden arındırarak hem nazarın hem de başka manevi zararların etkisini en aza indirmeye çalışır. Çünkü en büyük koruma, Allah’a yakınlıktır.