El-Cezerî (Bediüzzaman Ebû’l-İzz İsmail ibn er-Rezzâz el-Cezerî, 12.–13. yüzyıl), Artuklu Beyliği hizmetinde çalışmış büyük bir mühendis ve mekanik ustasıdır. Güneydoğu Anadolu bölgesinde doğmuş, Diyarbakır ve çevresinde saray için otomatik düzenekler ve su makineleri tasarlamıştır. Kendi döneminde hem pratik ustalığı hem de teorik açıklamalarıyla dikkat çekmiştir.

Cezerî’nin “el-Câmi‘ beyne’l-İlm ve’l-Amel en-Nâfi‘ fî Sınâati’l-Hiyel” adlı eseri, su saatleri, otomatik ibrikler, kendi kendine hareket eden figürler ve çeşitli kaldırma düzeneklerini ayrıntılı çizimler ve tariflerle anlatır. Dişli çarklar, pistonlar ve kam mekanizmaları üzerine kurulu bu tasarımlar, otomasyon ve robotik tarihinin erken örnekleri olarak kabul edilir. Cezerî’nin eserindeki pek çok ilke, daha sonraki mekanik mühendisliğinin temel kavramlarıyla örtüşmektedir.